Vize botu kullanmak suç mu? Vize randevusu almak amacıyla otomatik yazılım kullanan şirket sahipleri, yöneticiler, yazılımcılar ve çalışanlar hakkında hangi koşullarda ceza soruşturması başlatılabilir? Bir programın randevu sistemine otomatik bağlanması, bilişim suçunun oluşması için yeterli midir? Yazılımın kullanıldığı şirkette çalışan herkes aynı suçlamayla karşılaşabilir mi?

Bu sorular, özellikle vize danışmanlık şirketlerinde kullanılan otomatik randevu sistemleri nedeniyle gözaltı veya tutuklama tedbiriyle karşılaşan kişilerin ve yakınlarının önem verdiği hukuki meseleler arasındadır.

Türk Ceza Kanunu’nda her türlü bot yazılımının kullanılmasını bağımsız bir suç olarak düzenleyen genel bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak bir yazılımın bilişim sistemine hukuka aykırı erişim sağlaması, sistemin işleyişini engellemesi, verileri değiştirmesi veya başka suçların işlenmesinde kullanılması hâlinde cezai sorumluluk gündeme gelebilir.

Bu nedenle vize randevusu botu kullanmak ile bilişim sistemine hukuka aykırı müdahalede bulunmak birbirinden ayrılmalıdır.

Özellikle İstanbul’da yürütülen çok şüphelili vize danışmanlığı soruşturmalarında, şirketin bütün faaliyetlerinin tek bir hukuki değerlendirmeye tabi tutulması yerine, her şüphelinin yazılımla ilişkisi ve somut eylemi ayrı ayrı incelenmelidir.

Bu yazıda TCK 243 ve 244 kapsamında bilişim suçları, otomatik randevu sistemlerinin hukuki niteliği, teknik bilirkişi raporları, dijital deliller, şirket sahipleri ve çalışanların sorumluluğu ile İstanbul ve Çağlayan Adliyesi merkezli soruşturmalarda önem taşıyan savunma meseleleri ele alınmaktadır.

1. Vize Randevusu Botu Nedir?

Vize randevusu botu, çevrim içi randevu sistemlerinde belirli işlemleri insan müdahalesi olmadan veya sınırlı insan müdahalesiyle gerçekleştiren yazılımların genel adıdır.

Bu programlar farklı amaçlarla kullanılabilir. Örneğin bazı yazılımlar yalnızca boş randevu tarihlerini takip eder ve uygun tarih bulunduğunda kullanıcıya bildirim gönderir. Bazıları kullanıcı adına form doldurur, oturum açar veya randevu rezervasyonu oluşturmaya çalışır.

Daha gelişmiş sistemler birden fazla kullanıcı hesabını yönetebilir, belirli aralıklarla otomatik sorgular yapabilir veya farklı cihazlardan işlem gerçekleştirebilir.

Bu işlevlerin tamamı hukuken aynı anlama gelmez.

Örneğin yalnızca herkese açık randevu takvimini kontrol eden bir yazılım ile yetkisiz erişim sağlayarak sistemdeki kayıtları değiştiren bir yazılım arasında önemli fark bulunmaktadır.

Ceza hukuku bakımından belirleyici olan programın “bot” olarak adlandırılması değil, gerçekte hangi işlemleri yaptığıdır.

Bu nedenle vize botu soruşturmasında ilk araştırılması gereken husus, yazılımın teknik işlevinin somut biçimde ortaya konulmasıdır.

2. Vize Botu Suç mu? Hangi Durumlarda Ceza Verilir?

Vize randevusu için bot kullanmak, her durumda ve kendiliğinden suç değildir.

Ceza hukukunda kanunilik ilkesi geçerlidir. Bir davranışın cezalandırılabilmesi için ilgili suçun kanuni unsurlarının gerçekleşmesi gerekir.

Otomatik yazılım kullanılması tek başına TCK 243 kapsamında bilişim sistemine hukuka aykırı girme veya TCK 244 kapsamında sistemi engelleme ve bozma suçunun işlendiğini göstermez.

Bununla birlikte kullanılan programın özelliklerine göre şu iddialar gündeme gelebilir:

• Bilişim sistemine hukuka aykırı erişim sağlanması.
• Sistemin işleyişinin engellenmesi veya bozulması.
• Sistemdeki verilerin hukuka aykırı değiştirilmesi.
• Başkalarına ait kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi.
• Müşterilerin hileli davranışlarla aldatılması.
• Başka kişilerin suç oluşturan işlemlerine bilerek iştirak edilmesi.

Bunlar birbirinden farklı suç tipleri ve hukuki değerlendirmelerdir.

Bir programın kullanımının platform kurallarına aykırı olması, tek başına ceza mahkûmiyeti için yeterli değildir. Aynı şekilde programın ticari kazanç sağlamak amacıyla kullanılması da otomatik olarak suç oluşturmaz.

Önemli olan, somut fiilin hangi kanuni düzenlemeye aykırılık oluşturduğunun delillerle açıklanabilmesidir.

3. Vize Botu Suç mu? TCK 243 Kapsamında İnceleme

TCK m.243, bilişim sistemine hukuka aykırı olarak girilmesi veya sistemde kalmaya devam edilmesine ilişkin hükümler içermektedir.

Vize randevu yazılımı bakımından temel mesele, otomatik erişimin hukuka aykırı olup olmadığıdır.

Bir internet sitesinin kamuya açık sayfalarının görüntülenmesi ile yetki gerektiren sistem alanlarına izinsiz erişilmesi aynı değildir.

Ancak bir sayfanın internet üzerinden erişilebilir olması da her türlü otomatik erişimin hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. Kullanıcıya tanınan yetkinin kapsamı, erişimin yöntemi ve teknik korumalar birlikte değerlendirilmelidir.

TCK 243 açısından hangi sorular araştırılmalıdır?

Öncelikle yazılımın hangi internet adreslerine ve sistem bileşenlerine bağlandığı belirlenmelidir.

Ardından erişim için kullanıcı hesabı, parola veya özel yetkilendirme gerekip gerekmediği araştırılmalıdır.

Programın normal kullanıcı yetkisini aşıp aşmadığı, erişim kısıtlamalarını etkisizleştirip etkisizleştirmediği ve korunan sistem alanlarına müdahale edip etmediği teknik incelemenin konusu olabilir.

Burada yalnızca programın internet sitesine bağlanmış olması değil, erişimin neden hukuka aykırı sayıldığı açıklanmalıdır.

Örneğin bir bilirkişi raporunda programın otomatik olarak binlerce sorgu yaptığı belirtiliyorsa, bu tespitin hukuka aykırı erişim unsurunu nasıl karşıladığı ayrıca değerlendirilmelidir.

İstek sayısı, erişimin hukuka aykırılığıyla aynı kavram değildir.

Vize botu suç mu sorusunun yanıtı, yazılımın bilişim sistemine hangi yöntemle eriştiğine ve erişimin hukuka aykırı olup olmadığına bağlıdır.

4. CAPTCHA Aşılması Bilişim Suçu Sayılır mı?

CAPTCHA, internet sitelerinde otomatik işlemleri sınırlandırmak veya kullanıcı doğrulaması yapmak amacıyla kullanılan güvenlik mekanizmalarından biridir.

Bir yazılımın CAPTCHA kontrolünü otomatik yöntemlerle geçmesi veya bu kontrolü aşmaya çalışması, soruşturmalarda teknik bir bulgu olarak değerlendirilebilir.

Ancak CAPTCHA aşılması ile TCK 243 kapsamında suçun oluşması aynı şey değildir.

Bu konuda şu hususların araştırılması gerekir:

1. CAPTCHA hangi işlem için kullanılmaktadır?
2. Yazılım kontrolü hangi teknik yöntemle geçmiştir?
3. Bu yöntem yetkisiz bir sistem alanına erişim sağlamış mıdır?
4. Program kullanıcıya tanınan yetki sınırlarını aşmış mıdır?
5. Hukuka aykırı erişim iddiası hangi kayıtlarla desteklenmektedir?

CAPTCHA’nın aşılması, somut olayda hukuka aykırı erişim değerlendirmesi açısından önem taşıyabilir. Bununla birlikte suçun oluştuğu sonucuna yalnızca bu tespitten hareketle varılamaz.

Ceza sorumluluğu için ilgili suçun bütün unsurları değerlendirilmelidir.

5. Vize Botu Suç mu? TCK 244 ve Sistem Bozma

TCK m.244, bilişim sisteminin işleyişini engelleme veya bozma ve sistemdeki verilere yönelik belirli hukuka aykırı müdahaleleri düzenlemektedir.

Bu madde bakımından temel soru, yazılımın sistemin çalışmasını fiilen etkileyip etkilemediğidir.

Örneğin otomatik programın çok sayıda bağlantı kurması, teknik incelemede araştırılabilecek bir durumdur. Ancak bağlantı sayısının yüksek olması, sistemin işleyişinin mutlaka engellendiğini veya bozulduğunu göstermez.

Bir sistemin yoğun şekilde kullanılması ile çalışamaz hâle getirilmesi farklı olgulardır.

TCK 244 bakımından hangi deliller önemlidir?

Soruşturmanın niteliğine göre sunucu logları, hata kayıtları, erişim kesintileri, işlem yoğunluğu ve sistem performansına ilişkin veriler incelenebilir.

Bilirkişi özellikle şu soruları yanıtlamalıdır:

• Sistemde gerçekten bir işleyiş bozukluğu yaşanmış mıdır?
• Yaşanmışsa bozukluğun süresi ve niteliği nedir?
• Bozukluk yazılımın faaliyetlerinden mi kaynaklanmıştır?
• Başka teknik nedenler bulunmakta mıdır?
• Program sistemdeki verileri değiştirmiş midir?
• İsnat edilen işlemler hangi kullanıcıyla ilişkilendirilebilmektedir?

Teknik olarak ortaya konulmayan bir sistem bozukluğunun yalnızca varsayıma dayanılarak belirli bir kişiye yüklenmesi savunma bakımından tartışılmalıdır.

Ayrıca sistemin işleyişinin bozulması ile sistemdeki verilerin değiştirilmesi farklı fiiller olduğundan, hangi seçimlik hareketin isnat edildiği de açıkça belirlenmelidir.

Vize botu suç mu değerlendirmesinde, otomatik sorgu yapılması ile bilişim sisteminin işleyişinin engellenmesi veya bozulması birbirinden ayrılmalıdır.

6. Vize Randevularının Otomatik Alınması Sistemi Engellemek Anlamına Gelir mi?

Vize randevu sistemlerinde sınırlı sayıdaki kontenjanların otomatik yazılımlarla alınması, teknik ve hukuki bakımdan ayrıca değerlendirilmesi gereken bir konudur.

Örneğin bir programın çok sayıda randevu rezervasyonu oluşturması, diğer kullanıcıların uygun randevu bulmasını zorlaştırabilir.

Ancak randevu kontenjanlarının dolması ile bilişim sisteminin teknik işleyişinin engellenmesi veya bozulması her zaman aynı şey değildir.

Bu nedenle soruşturma kapsamında şu ayrım yapılmalıdır:

Sistem olağan fonksiyonlarını sürdürürken mevcut kontenjanlar mı kullanılmıştır, yoksa yazılımın müdahalesi nedeniyle sistemin çalışması mı engellenmiştir?

Ayrıca oluşturulan randevuların gerçek kullanıcılar adına olup olmadığı, sistemde gerçeğe aykırı kayıtlar meydana getirilip getirilmediği ve veriler üzerinde hukuka aykırı değişiklik yapılıp yapılmadığı araştırılmalıdır.

Bu ayrımlar yapılmadan yalnızca otomatik randevu oluşturulması üzerinden TCK 244 kapsamında kesin bir hukuki sonuca ulaşmak doğru değildir.

7. Vize Randevu Sitesinin Kullanım Şartlarını İhlal Etmek Suç mudur?

Vize başvuru merkezleri ve randevu platformları, kullanım koşullarında otomatik yazılım kullanımını yasaklayabilir.

Ancak bir internet sitesinin kullanım şartlarına aykırı davranılması ile ceza kanununda düzenlenen bir suçun işlenmesi aynı değildir.

Kullanım koşullarının ihlali, somut olayın özelliklerine göre hesap kapatma, erişim sınırlaması veya özel hukuk uyuşmazlığı gibi sonuçlar doğurabilir.

Cezai sorumluluk bakımından ise ayrıca kanuni suç unsurlarının gerçekleşmesi gerekir.

Bununla birlikte kullanım şartlarının hiçbir hukuki önemi bulunmadığı da söylenemez.

Örneğin erişim yetkisinin kapsamı, kişinin hangi işlemlere izin verildiğini bilip bilmediği ve teknik sınırlamaların niteliği değerlendirilirken platform kuralları delil niteliği taşıyabilir.

Bu nedenle kullanım şartları ile ceza sorumluluğu arasındaki ilişki somut olayın özelliklerine göre kurulmalıdır.

8. Vize Botunu Geliştiren Yazılımcının Ceza Sorumluluğu

Vize randevusu için otomatik yazılım geliştiren kişinin ceza sorumluluğu, programın sonradan kullanıldığı bütün işlemlerden otomatik olarak doğmaz.

Bir yazılımcının genel amaçlı otomasyon programı geliştirmesi ile belirli bir bilişim suçunun işlenmesine bilerek katkıda bulunması farklı olgulardır.

Öncelikle programın hangi amaçla geliştirildiği, hangi özellikleri içerdiği ve yazılımcının hangi işlemleri bizzat gerçekleştirdiği belirlenmelidir.

Örneğin yalnızca boş randevu tarihlerini takip eden bir bildirim sistemi geliştiren kişinin durumu ile yetkisiz erişim sağlamak amacıyla özel fonksiyonlar hazırladığı ileri sürülen kişinin durumu aynı olmayabilir.

Yazılımcı hakkında hangi deliller araştırılmalıdır?

Yazılım geliştirme sözleşmeleri, teknik görev tanımları, programın sürüm geçmişi ve geliştirme kayıtları önem taşıyabilir.

Ayrıca yazılımcının şirket yöneticileriyle yaptığı yazışmalar, kendisine verilen teknik talimatlar ve programın sonradan nasıl kullanıldığına ilişkin bilgisi değerlendirilebilir.

Programın birden fazla şirket tarafından kullanılması hâlinde, yazılımcının bütün kullanıcıların faaliyetlerinden sorumlu tutulabilmesi için ayrıca hukuki ve fiilî bağlantının ortaya konulması gerekir.

TCK’nın iştirak hükümleri bakımından kişinin somut katkısı ve ilgili manevi unsur incelenmelidir.

Programı geliştiren kişi, programı satın alan kişi ve program aracılığıyla işlem yapan kişi aynı hukuki konumda değildir.

9. Vize Botunu Kullanan Şirket Sahibi veya Yönetici Sorumlu Olur mu?

Vize danışmanlığı şirketinin sahibi veya yöneticisi olmak, şirket bünyesinde kullanılan bütün programlar nedeniyle otomatik ceza sorumluluğu doğurmaz.

Bununla birlikte yöneticinin yazılımın kurulması, kullanım amacının belirlenmesi veya teknik işlemlerin yürütülmesi konusunda verdiği talimatlar soruşturmada önem taşıyabilir.

Özellikle kişinin programın çalışma biçimini bilip bilmediği ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülen özelliklerin kullanılmasını isteyip istemediği araştırılmalıdır.

Şirket sahibinin yalnızca ticaret sicilindeki unvanına dayanılması yeterli değildir.

Örneğin şirketin ticari yönetimini üstlenen ancak teknik sistemi başka bir birimin yönettiğini ileri süren kişi bakımından fiilî yetki dağılımı incelenmelidir.

Buna karşılık programın kullanımını doğrudan yöneten, teknik talimatlar veren veya belirli işlemleri bizzat gerçekleştiren kişi hakkında farklı deliller bulunabilir.

Şirket sahibi ve yöneticiler bakımından ceza sorumluluğu, somut fiil ve gerekli manevi unsur üzerinden belirlenmelidir.

10. Vize Botunu Kullanan Şirket Çalışanı Suç İşlemiş Sayılır mı?

Vize danışmanlık şirketinde çalışan bir kişinin otomatik randevu programını kullanması, her durumda suçun işlendiğini göstermez.

Öncelikle çalışanın program üzerindeki yetkisi ve yaptığı işlemler belirlenmelidir.

Örneğin bir çalışan yalnızca müşteri bilgilerini sisteme girmiş olabilir. Başka bir çalışan programın otomatik sorgulama ayarlarını yönetmiş olabilir. Bir diğer kişi ise teknik sisteme hiç erişmeden yalnızca müşterilere randevu sonuçlarını bildirmiş olabilir.

Bu kişilerin faaliyetleri aynı değildir.

Çalışanın işveren talimatıyla hareket etmesi de tek başına cezai sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Ancak kişinin kastı, bilgisi ve somut eylemi değerlendirilirken iş ilişkisi ve görev tanımı önem taşıyabilir.

Çalışanın görev tanımı neden önemlidir?

İş sözleşmesi, şirket içi yazışmalar, kullanıcı yetkileri ve bilgisayar erişim kayıtları, çalışanın hangi işlemleri yapabildiğini ortaya koyabilir.

Örneğin yalnızca müşteri ilişkileri ekranına erişebilen kişinin sunucu ayarlarını değiştirdiği iddiası teknik verilerle karşılaştırılmalıdır.

Benzer şekilde programın hukuka aykırı olduğu ileri sürülen bir özelliğini kullanma yetkisi bulunmayan kişi bakımından bu özelliğin kullanımına ilişkin isnadın somutlaştırılması gerekir.

Şirket bünyesinde çalışmak ile belirli bir bilişim suçunu işlemek birbirinden farklıdır.

11. Şirket Sahibi ile Çalışanın Aynı Dosyada Şüpheli Olması Ne Anlama Gelir?

Çok şüphelili vize danışmanlığı soruşturmalarında şirket sahipleri, yöneticiler, yazılımcılar ve çalışanlar aynı soruşturma dosyasında yer alabilir.

Ancak aynı dosyada şüpheli olmak, aynı fiilin işlendiği veya aynı derecede sorumluluk bulunduğu anlamına gelmez.

Örneğin yazılımın geliştirilmesi, kurulması, kullanılması ve müşterilere hizmet sunulması farklı kişiler tarafından gerçekleştirilmiş olabilir.

Ceza hukukunda kişinin hangi eyleme ne şekilde katıldığı belirlenmelidir.

Bu nedenle savunmada yalnızca şirketin genel faaliyetlerinin açıklanması yeterli olmayabilir.

Her şüpheli bakımından ayrı bir fiil ve delil değerlendirmesi yapılması gerekir.

Ayrıca bir kişinin başka şüpheliler tarafından suçlanması hâlinde, bu beyanın içeriği ve diğer delillerle desteklenip desteklenmediği araştırılmalıdır.

Çok sayıda şüphelinin bulunması, bireysel değerlendirme yapılması gerekliliğini ortadan kaldırmaz.

Ekleneceği yer: 11. bölümün sonu

Vize danışmanlık şirketlerinde birden fazla kişinin aynı soruşturma kapsamında şüpheli olması, her birinin aynı eylemlerden sorumlu tutulabileceği anlamına gelmez. Şirket faaliyetleriyle bağlantılı suçlamalarda gözaltı işlemleri ve bireysel savunma hakkına ilişkin daha ayrıntılı açıklamalar için vize randevusu soruşturmalarında gözaltı ve savunma süreci başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

12. Vize Botu Soruşturmasında Teknik Bilirkişi Raporu Neden Önemlidir?

Vize botu nedeniyle yürütülen bir ceza soruşturmasında teknik bilirkişi raporu, yazılımın gerçek işlevini ortaya koyabilecek önemli delillerden biridir.

Ancak raporun yalnızca bilgisayarda bir program bulunduğunu veya programın otomatik işlem yapabildiğini belirtmesi yeterli olmayabilir.

Sağlıklı bir inceleme, yazılımın teknik özelliklerini somut verilerle açıklamalıdır.

Yazılımın işlevi belirlenmelidir

Program yalnızca randevu tarihlerini mi kontrol etmektedir? Kullanıcı adına form doldurmakta mıdır? Otomatik rezervasyon oluşturmakta mıdır?

Bu işlemlerin birbirinden ayrılması gerekir.

Erişim yöntemi açıklanmalıdır

Program hangi sistem bileşenlerine bağlanmıştır? Normal kullanıcı yetkisiyle mi çalışmıştır? Yetki sınırlarının aşıldığına ilişkin teknik bulgu var mıdır?

Sisteme etkisi incelenmelidir

Programın faaliyetleri nedeniyle erişim kesintisi veya teknik bozulma yaşanmış mıdır? Varsa bu sonuç ile program arasında bağlantı kurulabilmekte midir?

İşlemleri gerçekleştiren kişi belirlenmelidir

Program hangi cihazlarda çalışmıştır? Hangi kullanıcı hesapları kullanılmıştır? Ortak cihaz veya ortak hesap bulunmakta mıdır?

Delillerin güvenilirliği değerlendirilmelidir

Log kayıtlarının kaynağı, zaman bilgileri ve bütünlüğü doğrulanabilir midir? Verilerin elde edilme ve incelenme yöntemi açıklanmış mıdır?

Bilirkişi teknik olguları açıklamalıdır. Suçun oluşup oluşmadığına ilişkin nihai hukuki değerlendirme ise yargı mercilerine aittir.Vize botu suç mu sorusunun teknik yönden aydınlatılabilmesi için yazılımın işlevi, erişim kayıtları ve sisteme etkisi ayrıntılı biçimde incelenmelidir.

13. IP Adresi Vize Botunu Kullanan Kişiyi Kesin Olarak Gösterir mi?

Vize botu soruşturmalarında IP adresleri, kullanıcı oturumları ve sunucu logları önemli teknik deliller olabilir.

Ancak bir IP adresinin belirli bir işlemle ilişkilendirilmesi, işlemi mutlaka belirli bir kişinin gerçekleştirdiğini tek başına kanıtlamayabilir.

Örneğin aynı şirketin internet bağlantısını çok sayıda çalışan kullanabilir.

Şirket ağındaki farklı cihazlar, dış dünyaya aynı IP adresi üzerinden bağlanabilir.

Ayrıca kullanıcı hesaplarının ortak kullanılması, uzaktan erişim uygulamaları ve otomatik görevlerin farklı cihazlarda çalışması gibi teknik koşullar da değerlendirmeyi etkileyebilir.

Bu nedenle IP adresi ile kişi arasındaki bağlantının başka teknik verilerle desteklenmesi önemlidir.

İncelemede özellikle kullanıcı hesabı, cihaz kimliği, oturum zamanı, program çalışma kayıtları ve şirket içi erişim yetkileri birlikte değerlendirilmelidir.

Log kayıtlarında saat farkı önemli midir?

Evet. Farklı sunucuların farklı zaman dilimlerini kullanması veya sistem saatlerinin uyumsuz olması, kayıtların karşılaştırılmasını etkileyebilir.

Örneğin aynı işlemin farklı sistemlerde farklı saatlerle görünmesi hâlinde, kayıtların zaman bilgileri teknik olarak açıklığa kavuşturulmalıdır.

Bu husus, işlemin belirli bir kişiye atfedilmesinde önem taşıyabilir.

14. Şirket Bilgisayarında Bot Programı Bulunması Yeterli Delil midir?

Şirket bilgisayarında otomatik randevu programı bulunması soruşturmada önemli bir bulgu olabilir.

Ancak programın bulunması ile belirli bir kişinin programı kullanarak suç işlediğinin ispatlanması aynı şey değildir.

Öncelikle programın ne zaman yüklendiği ve hangi tarihlerde çalıştırıldığı araştırılmalıdır.

Ardından programın hangi kullanıcı hesabıyla çalıştığı, kimlerin cihaza erişebildiği ve programın gerçekleştirdiği işlemlerin neler olduğu incelenmelidir.

Örneğin ortak kullanılan bir bilgisayarda program bulunması, o bilgisayarı kullanan bütün çalışanların programın her özelliğini bildiği anlamına gelmez.

Benzer şekilde programın cihazda kurulu olması, soruşturma konusu tarihlerde aktif olarak kullanıldığını kendiliğinden göstermez.

Bu nedenle program dosyaları, çalışma kayıtları ve kullanıcı bilgileri birlikte değerlendirilmelidir.

15. Vize Botu Soruşturmasında Telefon ve Bilgisayar İncelemesi

Vize randevu yazılımlarıyla ilgili soruşturmalarda telefonlar, bilgisayarlar, taşınabilir depolama cihazları ve diğer dijital materyaller incelenebilir.

Somut olayın niteliğine göre CMK m.134 kapsamında bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve elkoymaya ilişkin hükümler gündeme gelebilir.

Dijital delillerin hukuka uygun yöntemlerle elde edilmesi ve bütünlüğünün korunması önemlidir.

Örneğin bir bilgisayardan elde edilen program dosyasının inceleme sırasında değişikliğe uğrayıp uğramadığı, dosyanın hangi cihazdan alındığı ve ilgili kişiye nasıl bağlandığı araştırılmalıdır.

Ekleneceği yer: 15. bölümün sonu

Bilgisayarlar, bilgisayar programları ve bilgisayar kütüklerinde arama, kopyalama ve elkoyma işlemleri bakımından 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 134. maddesi önem taşımaktadır. Dijital delillerin elde edilmesi ve incelenmesi sırasında kanuni koşulların gözetilmesi gerekir.

Dijital deliller şüpheli lehine kullanılabilir mi?

Evet.

Dijital materyaller yalnızca suçlayıcı deliller içermez.

Örneğin şirket içi yazışmalar kişinin programın teknik yönetiminden sorumlu olmadığını gösterebilir.

Kullanıcı yetkileri, belirli işlemleri gerçekleştirme imkânının bulunmadığını ortaya koyabilir.

Program kayıtları, isnat edilen tarihte yazılımın çalışmadığını gösterebilir.

Bu nedenle dijital inceleme sonuçlarının yalnızca aleyhe yönleri değil, lehe olabilecek bulguları da değerlendirilmelidir.

16. Vize Botu Kullanımı Dolandırıcılık Suçu Oluşturur mu?

Vize botu kullanılması ile dolandırıcılık suçunun oluşması farklı hukuki meselelerdir.

TCK m.157 kapsamında dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için kanunda öngörülen hileli davranışların ve diğer unsurların gerçekleşmesi gerekir.

Örneğin bir danışmanlık şirketinin randevu hizmeti karşılığında ücret alması, tek başına dolandırıcılık suçunun işlendiğini göstermez.

Benzer şekilde randevunun istenen tarihte sağlanamaması da her durumda dolandırıcılık anlamına gelmez.

Buna karşılık müşterilere gerçeğe aykırı vaatlerde bulunulması ve hileli davranışlarla menfaat sağlanması hâlinde somut olayın özelliklerine göre dolandırıcılık hükümleri değerlendirilebilir.

Nitelikli dolandırıcılık bakımından ise TCK m.158’deki özel koşulların ayrıca bulunması gerekir.

Burada önemli olan, yazılımın teknik kullanımı ile müşterinin hileli davranışlarla aldatıldığı iddiasının ayrı ayrı incelenmesidir.

Bir bilişim suçunun oluştuğu iddiası, dolandırıcılık suçunun da kendiliğinden oluştuğu anlamına gelmez.

17. Vize Botu Kullanımında Kişisel Verilerle İlgili Suçlar

Vize randevusu işlemlerinde pasaport bilgileri, kimlik bilgileri, iletişim bilgileri ve diğer kişisel veriler kullanılabilir.

Bu verilerin hizmet sunulması amacıyla işlenmesi ile hukuka aykırı şekilde ele geçirilmesi veya paylaşılması birbirinden farklıdır.

Somut olayda TCK m.135 ve m.136 kapsamında kişisel verilerle ilgili suçlar gündeme gelebilir.

Ancak bir danışmanlık şirketinin müşteri bilgilerini bulundurması, tek başına bu suçların işlendiğini göstermez.

Öncelikle verilerin hangi koşullarda elde edildiği, hangi amaçla kullanıldığı ve kimlerle paylaşıldığı araştırılmalıdır.

Ayrıca müşterinin belirli bir işlem için bilgi vermesi, verilerin her türlü kullanımına sınırsız izin verildiği anlamına gelmez.

Bu nedenle kişisel veriler bakımından da somut işlemlerin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.

18. Vize Botu Nedeniyle Gözaltı: Savunmada Önemli Hususlar

Vize botu nedeniyle gözaltı işlemi uygulanan kişinin savunmasında ilk mesele, kendisine isnat edilen somut fiilin belirlenmesidir.

Soruşturmanın genel olarak otomatik randevu yazılımlarıyla ilgili olması, her şüphelinin aynı teknik işlemleri gerçekleştirdiği anlamına gelmez.

Örneğin bir kişi yazılımı geliştirmekle, başka biri sistemi yönetmekle, bir diğeri ise yalnızca müşteri işlemlerini yürütmekle ilişkilendiriliyor olabilir.

Bu nedenle savunmada şu sorular önem taşır:

• Şüpheliye hangi somut işlem isnat edilmektedir?
• Bu işlemin hangi suç tipini oluşturduğu ileri sürülmektedir?
• Şüphelinin program üzerindeki gerçek yetkisi nedir?
• Teknik kayıtlar ilgili kişiyi gösteriyor mu?
• Yazılımın hukuka aykırı olduğu iddia edilen işlevi ispatlanmış mıdır?
• Şüphelinin bu işlev hakkında bilgisi bulunduğunu gösteren delil var mıdır?

Gözaltındaki kişi, CMK kapsamında müdafi yardımından yararlanma ve susma hakkı dâhil kanuni haklara sahiptir.

Özellikle teknik nitelikteki suçlamalarda kişinin bilmediği sistem işlemleri hakkında tahmine dayalı açıklamalar yapması, sonradan giderilmesi güç çelişkilere neden olabilir.

Bu nedenle ifade öncesinde suçlamanın ve mevcut hukuki durumun değerlendirilmesi önemlidir.

19. Vize Şirketi Sahibi veya Çalışanı Tutuklanır mı?

Vize şirketi sahibi tutuklanır mı? veya vize botu kullanan çalışan tutuklanabilir mi? sorularına yalnızca kişinin şirket içindeki unvanına bakılarak cevap verilemez.

Tutuklama, CMK m.100 ve devamındaki hükümler çerçevesinde değerlendirilen bir koruma tedbiridir.

Tutuklama bakımından kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin, kanuni tutuklama nedenlerinin ve ölçülülük koşulunun bulunup bulunmadığı araştırılır.

Bir kişinin şirket sahibi olması tek başına tutuklama nedeni değildir.

Aynı şekilde şirket çalışanı olmak da tutuklamaya karşı mutlak koruma sağlamaz.

Örneğin teknik sisteme erişimi bulunmayan bir çalışan hakkındaki deliller ile yazılımın kullanımını doğrudan yönettiği ileri sürülen bir kişi hakkındaki deliller farklı olabilir.

Bu nedenle tutuklama değerlendirmesi kişiselleştirilmelidir.

Dijital materyallere el konulmuş olması önemli midir?

Somut olayda telefon ve bilgisayarların muhafaza altına alınmış olması, delillerin korunması bakımından değerlendirilebilir.

Ancak bu durum tek başına tutuklama nedenlerinin ortadan kalktığını göstermez.

Savunmada, delillerin mevcut durumu, şüphelinin kişisel koşulları ve adli kontrol tedbirlerinin yeterli olup olmayacağı birlikte ele alınabilir.

20. İstanbul’da Vize Botu Soruşturması: Çağlayan Adliyesi Süreci

İstanbul’da yürütülen vize randevu yazılımı soruşturmalarında, soruşturmayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığı ve yetkili yargı mercileri önem taşır.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmalarda, ilgili işlemler İstanbul Adalet Sarayı (Çağlayan Adliyesi) bünyesinde gerçekleştirilebilir.

Ancak her vize botu soruşturmasının mutlaka Çağlayan Adliyesinde yürütüleceği söylenemez. Yetkili başsavcılık ve mahkeme, somut olayın özelliklerine göre belirlenir.

Özellikle İstanbul merkezli olup başka illerde de şüphelileri bulunan dosyalarda, gözaltı işleminin gerçekleştirildiği yer ile soruşturmayı yürüten başsavcılığın bulunduğu yer farklı olabilir.

Bu nedenle İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya veya başka bir ilde gözaltına alınan kişinin adli işlemlerinin nerede yürütüleceği dosya özelinde öğrenilmelidir.

Çağlayan Adliyesinde bilişim suçu soruşturmasında avukat ne yapabilir?

Avukat, müdafi sıfatıyla şüphelinin hukuki durumunu değerlendirebilir, kanuni koşullar çerçevesinde dosya inceleme hakkını kullanabilir, ifade ve sorgu işlemlerinde hazır bulunabilir.

Ayrıca teknik delillere ilişkin talepler sunabilir, bilirkişi raporlarına karşı görüş bildirebilir ve tutuklama veya adli kontrol kararlarına karşı kanuni başvuru yollarını değerlendirebilir.

Soruşturma dosyasına erişim, CMK m.153 kapsamındaki koşullar ve varsa hukuka uygun kısıtlama kararları çerçevesinde değerlendirilir.

İstanbul’da bilişim suçları avukatı veya Çağlayan ceza avukatı arayan kişiler açısından, dosyanın hangi aşamada bulunduğu ve teknik delillerin niteliği önemlidir.

Avukatın yalnızca gözaltı prosedürünü değil, isnat edilen teknik işlemleri ve bunların ceza hukuku bakımından anlamını değerlendirebilmesi gerekir.

21. İstanbul Dışında Gözaltına Alınan Şüpheli İçin İstanbul’dan Avukat Tutulabilir mi?

Evet. İstanbul dışında gözaltına alınan bir kişi için de İstanbul’da faaliyet gösteren bir avukatla hukuki yardım ilişkisi kurulabilir.

Özellikle birden fazla ilde şüphelisi bulunan soruşturmalarda aileler, soruşturmayı yürüten başsavcılığın bulunduğu şehirdeki bir avukatla görüşmek isteyebilir.

Ancak avukatın hangi işlemleri nerede gerçekleştireceği, dosyanın bulunduğu aşamaya ve yetkili mercilere göre belirlenir.

Örneğin kişinin başka bir ilde kollukta tutulması hâlinde, ifade işleminin yapılacağı yer ve avukatın hazır bulunma imkânı ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu nedenle yalnızca soruşturmanın İstanbul merkezli olduğu bilgisine dayanılarak bütün işlemlerin İstanbul’da yapılacağı varsayılmamalıdır.

Ailelerin avukatla görüşürken soruşturmanın yürütüldüğü başsavcılık, gözaltı yeri ve biliniyorsa dosya numarası gibi bilgileri paylaşması hukuki durumun değerlendirilmesini kolaylaştırabilir.

22. Yakını Vize Botu Nedeniyle Gözaltına Alınan Aile Ne Yapmalı?

Vize randevu yazılımı nedeniyle gözaltına alınan kişinin yakınları açısından ilk ihtiyaç, kişinin hukuki durumunun ve isnat edilen suçlamanın anlaşılmasıdır.

Aileler çoğu zaman yalnızca kişinin bir vize danışmanlığı şirketinde çalıştığını veya şirket yöneticisi olduğunu bilir.

Oysa ceza soruşturmasında önemli olan, kişinin hangi somut fiille ilişkilendirildiğidir.

Bu nedenle avukatla yapılacak ilk görüşmede kişinin şirketteki görevi, teknik yazılımla ilişkisi ve bilinen soruşturma bilgileri açıklanabilir.

Örneğin aile şu bilgileri paylaşabilir:

• Kişinin şirket sahibi, yönetici, yazılımcı veya çalışan olması.
• Çalıştığı şirketin faaliyet alanı.
• Biliniyorsa gözaltının gerçekleştirildiği il.
• Soruşturmayı yürüten başsavcılık.
• Kişinin bot yazılımla ilişkisine dair aile tarafından bilinen bilgiler.
• Daha önce alınmış bir adli karar veya tebligat bulunup bulunmadığı.

Bununla birlikte aile üyelerinin dosyada adı geçen kişilerle delilleri etkilemeye yönelik temas kurmaması, dijital kayıtları silmemesi veya değiştirmemesi önemlidir.

Şüpheli lehine olabilecek belgeler de hukuka uygun şekilde muhafaza edilmelidir.

Ailenin avukatla ücret ve hizmet koşullarını görüşmesi ile şüphelinin müdafi seçme iradesi birbirinden ayrı konulardır. Müdafi görevlendirmesinde şüphelinin kanuni hakları gözetilmelidir.

23. Vize Botu Soruşturmasında Avukat Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

Vize botu nedeniyle yürütülen soruşturmalar, klasik bir müşteri şikâyeti dosyasından farklı teknik sorunlar içerebilir.

Bu nedenle hukuki değerlendirmede bilişim sistemlerine ilişkin suç tipleri, dijital deliller ve ceza muhakemesi hükümleri birlikte ele alınmalıdır.

Örneğin yalnızca programın varlığından hareketle suçun oluştuğunu kabul etmek doğru olmayabileceği gibi, programın otomatik çalışmasını gerekçe göstererek bütün hukuki riskleri yok saymak da doğru değildir.

Avukatın değerlendirmesinde özellikle şu meseleler önem taşır:

• TCK 243 ve 244’ün kanuni unsurları.
• Yazılımın teknik çalışma biçimi.
• Kullanıcı hesapları ve erişim yetkileri.
• IP ve log kayıtlarının delil değeri.
• Şüphelinin somut fiili ve kastı.
• Bilirkişi raporlarının yeterliliği.
• Dijital delillerin elde edilme yöntemi.
• Gözaltı, adli kontrol ve tutuklama koşulları.

İstanbul ve Çağlayan Adliyesi çevresinde ceza hukuku alanında hukuki yardım arayan kişiler bakımından da değerlendirilmesi gereken temel mesele, somut dosyanın özellikleridir.

Hiçbir avukatın soruşturma sonucunu veya tahliyeyi garanti etmesi mümkün değildir.

24. Vize Botu Soruşturmasında Bilirkişi Raporuna İtiraz Edilebilir mi?

Evet. Teknik bilirkişi raporunda eksiklik, belirsizlik veya çelişki bulunduğu düşünülüyorsa somut gerekçelerle itiraz edilmesi ve gerektiğinde ek inceleme talep edilmesi mümkündür.

Örneğin raporda bir IP adresi üzerinden işlem yapıldığı belirtilmiş ancak bu işlemin hangi kullanıcıya ait olduğu açıklanmamış olabilir.

Benzer şekilde programın CAPTCHA kontrolünü aştığı belirtilmiş fakat hangi teknik yöntemle çalıştığı ortaya konulmamış olabilir.

Bir başka durumda ise programın çok sayıda bağlantı kurduğu tespit edilmiş ancak sistemin işleyişinin gerçekten bozulup bozulmadığı araştırılmamış olabilir.

Bu tür eksiklikler, isnat edilen suçun unsurlarının değerlendirilmesini etkileyebilir.

Bilirkişi raporuna yöneltilecek itirazların genel ifadelerden ziyade teknik sorulara dayanması önemlidir.

Örneğin “Programın hangi işlemi nedeniyle sistemin işleyişi bozulmuştur?” veya “İşlem kaydının belirli şüpheliye ait olduğu hangi teknik verilerle belirlenmiştir?” soruları somut inceleme yapılmasını sağlayabilir.

25. Sık Sorulan Sorular

Vize botu kullanmak yasak mı?

İlgili randevu platformunun kullanım şartları otomatik yazılım kullanımını yasaklayabilir. Ancak bu yasak ile ceza kanununda düzenlenen bir suçun oluşması aynı değildir. Cezai sorumluluk için ilgili suçun unsurları ayrıca değerlendirilmelidir.

Vize botu kullanan kişi hapis cezası alır mı?

Yalnızca bot kullanıldığı bilgisine dayanılarak hapis cezası öngörülemez. Yazılımın gerçekleştirdiği işlemler ve somut olayda hangi suçun unsurlarının oluştuğu araştırılmalıdır.

Vize botu geliştiren yazılımcı tutuklanabilir mi?

Yazılım geliştirmek tek başına tutuklama nedeni değildir. Tutuklama için CMK’da öngörülen koşulların ilgili kişi bakımından bulunması gerekir.

Vize şirketi sahibi tutuklanır mı?

Şirket sahibi olmak tek başına tutuklama nedeni değildir. Kişinin somut eylemi, delil durumu ve kanuni tutuklama koşulları değerlendirilmelidir.

Vize şirketinde çalışan herkes şüpheli olabilir mi?

Bir şirkette çalışmak, şirketle bağlantılı bütün suçlardan sorumlu olmak anlamına gelmez. Her kişinin somut eylemi ve isnat edilen suçla bağlantısı ayrı değerlendirilmelidir.

CAPTCHA aşan bot programı suç mudur?

CAPTCHA aşılması teknik açıdan önemli olabilir. Ancak bunun doğrudan suç oluşturup oluşturmadığına karar verilebilmesi için erişimin niteliği ve ilgili kanuni unsurlar incelenmelidir.

IP adresi suç işleyen kişiyi kesin olarak gösterir mi?

IP adresi önemli bir teknik veridir. Ancak ortak internet bağlantıları ve diğer teknik koşullar nedeniyle işlemin belirli kişiye ait olduğunun başka delillerle desteklenmesi gerekebilir.

Bilgisayarda bot programı bulunması mahkûmiyet için yeterli midir?

Programın cihazda bulunması tek başına belirli kişinin suç işlediğini göstermeyebilir. Programın kim tarafından, ne zaman ve hangi amaçla kullanıldığı araştırılmalıdır.

Vize botu soruşturmasında telefonlara el konulabilir mi?

Somut olayın koşullarına ve ilgili kanuni düzenlemelere göre dijital materyallere yönelik koruma tedbirleri gündeme gelebilir. İşlemlerin hukuki dayanağı ve usulüne uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir.

İstanbul’da vize botu soruşturması hangi adliyede yürütülür?

Yetkili başsavcılık ve mahkeme somut olaya göre belirlenir. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmalarda Çağlayan Adliyesi ilgili işlemler bakımından önem taşıyabilir.

İstanbul dışında gözaltına alınan kişi için Çağlayan’dan avukat tutulabilir mi?

İstanbul dışında bulunan bir kişi için İstanbul’da faaliyet gösteren avukatla hukuki yardım ilişkisi kurulabilir. Ancak işlemlerin nerede ve nasıl yürütüleceği dosyanın koşullarına bağlıdır.

Vize botu soruşturmasında bilirkişi raporu kesin delil midir?

Bilirkişi raporu önemli bir delil olabilir; ancak raporun teknik yeterliliği, diğer delillerle uyumu ve hukuki değerlendirmedeki yeri incelenir. Gerekli koşullarda rapora itiraz edilebilir.

İstanbul Vize Botu Soruşturması Avukatı – Av. Özgür Ökcü

İstanbul’da vize randevu yazılımlarının kullanılması nedeniyle yürütülen ceza soruşturmalarında, şirket sahipleri, yöneticiler, yazılımcılar ve çalışanlar hakkında farklı suçlamalar gündeme gelebilir.

Özellikle vize botu nedeniyle gözaltı, bilişim sistemine girme suçu, sistemin işleyişini engelleme ve nitelikli dolandırıcılık iddialarında, her şüphelinin somut fiilinin ve teknik delillerin ayrı ayrı değerlendirilmesi önem taşır.

İstanbul’da ceza hukuku alanında faaliyet gösteren Av. Özgür Ökcü, Çağlayan Adliyesi başta olmak üzere İstanbul’daki ceza soruşturmaları ve kovuşturmaları kapsamında hukuki hizmet sunmaktadır.

Vize danışmanlığı şirketinde çalışan veya şirket yöneticisi olan yakını hakkında gözaltı ya da tutuklama işlemi uygulanan kişiler, dosyanın mevcut aşaması ve hukuki yardım imkânları hakkında görüşmek üzere hukuk büromuzla iletişime geçebilir.

Sonuç: Vize Botu Kullanımında Cezai Sorumluluk Kişiye ve Somut Fiile Göre Belirlenir

Vize randevusu için bot kullanmak, tek başına ve her durumda suç olarak nitelendirilemez.

Önemli olan yazılımın hangi işlemleri gerçekleştirdiği, bu işlemlerin kanunda düzenlenen bir suçun unsurlarını oluşturup oluşturmadığı ve ilgili kişinin bu işlemlerle somut bağlantısıdır.

Özellikle TCK 243 ve 244 bakımından erişimin hukuki niteliği, sistemin işleyişine etkisi, veriler üzerindeki müdahaleler ve teknik kayıtlar önem taşır.

Yazılımı geliştiren, şirket faaliyetlerini yöneten, programı kullanan ve yalnızca müşteri işlemlerini yürüten kişilerin hukuki durumları aynı olmayabilir.

İstanbul’da veya başka bir ilde vize botu nedeniyle ceza soruşturması yürütülen kişiler açısından savunmanın temelinde, genel şirket faaliyetleri yerine şüpheliye isnat edilen somut fiilin ve bu fiili desteklediği ileri sürülen delillerin incelenmesi bulunmalıdır.

Özellikle gözaltı veya tutuklama tedbirinin gündeme geldiği dosyalarda teknik delillerin ve kişisel sorumluluğun değerlendirilmesi, savunma hakkının etkin kullanılması bakımından önem taşır.

Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın hukuki değerlendirmesi, dosyadaki delillere ve güncel mevzuata göre değişebilir.