Uyuşturucu suçunda telefon incelemesi, özellikle uyuşturucu madde ticareti suçuna ilişkin soruşturmalarda en önemli dijital delil kaynaklarından biri haline gelmiştir. Uyuşturucu ticareti şüphesiyle gözaltına alınan veya hakkında soruşturma başlatılan kişinin cep telefonuna el konulması ve telefon içerisindeki dijital verilerin incelenmesi uygulamada oldukça sık karşılaşılan bir durumdur.
Telefon incelemesinde WhatsApp ve Telegram yazışmaları, SMS mesajları, arama kayıtları, fotoğraflar, videolar, kişi kayıtları ve diğer dijital veriler soruşturma makamlarının değerlendirmesine konu olabilir. Özellikle uyuşturucu ticareti suçlarında mesaj içerikleri ile ele geçirilen uyuşturucu madde, para hareketleri, hassas terazi, paketleme malzemeleri ve diğer deliller arasında bağlantı kurulmaya çalışılmaktadır.
Ancak uyuşturucu suçunda telefon incelemesi sonucunda şüpheli görülen bazı mesajların bulunması, tek başına kişinin uyuşturucu ticareti yaptığı anlamına gelmez. Dijital verilerin nasıl elde edildiği, mesajların gerçek anlamı, konuşmanın tarafları, tarihleri, bütünlüğü ve diğer maddi delillerle desteklenip desteklenmediği ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu nedenle uyuşturucu soruşturmalarında telefon incelemesi yalnızca teknik bir işlem değildir. Dijital delillerin CMK hükümlerine uygun şekilde elde edilip edilmediği ve elde edilen verilerin TCK 188 kapsamında uyuşturucu ticaretini gerçekten ispatlayıp ispatlamadığı ceza yargılaması bakımından belirleyici olabilir.
1. Uyuşturucu Suçunda Telefon İncelemesi Neden Yapılır?
Uyuşturucu soruşturmalarında kolluk ve Cumhuriyet savcılığı yalnızca ele geçirilen uyuşturucu maddenin miktarını ve niteliğini değerlendirmez. Maddenin kullanmak amacıyla mı yoksa ticaret amacıyla mı bulundurulduğunun belirlenebilmesi için olayın bütün koşulları araştırılır.
Bu noktada şüphelinin cep telefonu önemli bir dijital delil kaynağı olarak değerlendirilebilir.
Özellikle TCK 188 kapsamında yürütülen uyuşturucu ticareti soruşturmalarında telefon içerisindeki yazışmaların, şüphelinin başka kişilerle uyuşturucu alışverişi yaptığı iddiasını destekleyip desteklemediği araştırılabilir.
Telefon incelemesinde örneğin;
- WhatsApp mesajları,
- Telegram yazışmaları,
- SMS kayıtları,
- arama kayıtları,
- rehberde kayıtlı kişiler,
- fotoğraf ve videolar,
- ekran görüntüleri,
- konumla ilgili dijital veriler,
- dosyalar ve belgeler,
- bazı uygulamalara ilişkin veriler
dosyanın özelliklerine göre değerlendirmeye konu olabilir.
Ancak telefonda bulunan her veri suç delili değildir. Bir mesajın ceza soruşturmasında kullanılabilmesi ile o mesajın uyuşturucu ticaretini ispatlaması birbirinden farklı meselelerdir.
Örneğin arkadaşlar arasındaki belirsiz bir konuşmanın doğrudan uyuşturucu satışına ilişkin olduğu kabul edilemez. Mesajın öncesi ve sonrası, konuşmanın tarafları ve diğer deliller birlikte incelenmelidir.
Uyuşturucu Suçunda Telefon İncelemesinde Ne Çıkar?
Şüphelilerin en fazla merak ettiği konulardan biri budur.
Telefon incelemesinin kapsamı somut olayda verilen kararın ve uygulanan adli bilişim yöntemlerinin kapsamına göre değişebilir. Bu nedenle her olay bakımından “telefondaki bütün veriler kesinlikle çıkar” şeklinde genel bir sonuca ulaşmak doğru değildir.
Uygulamada özellikle mesajlaşma uygulamalarındaki konuşmalar önem taşımaktadır.
Örneğin bir mesajda:
“2 tane getir.”
yazması tek başına uyuşturucu ticaretini kanıtlamayabilir.
“2 tane” ifadesinin neyi ifade ettiği belirlenmelidir. Konuşmanın önceki ve sonraki mesajları, konuşan kişilerin ilişkisi, mesajın gönderildiği tarih, olay günü ele geçirilen maddeler ve diğer deliller birlikte değerlendirilmelidir.
Ceza yargılamasında dijital delilin bağlamından koparılarak değerlendirilmesi hatalı sonuçlara yol açabilir.
2. Uyuşturucu Suçunda WhatsApp Mesajları Delil Sayılır mı?
Uyuşturucu suçunda telefon incelemesi denildiğinde en önemli konulardan biri WhatsApp yazışmalarıdır.
WhatsApp mesajları, hukuka uygun şekilde elde edilmeleri ve somut olayla bağlantılı olmaları halinde ceza soruşturmasında delil olarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte telefonda uyuşturucuya ilişkin olduğu düşünülen bir konuşmanın bulunması otomatik olarak TCK 188 kapsamında mahkûmiyet sonucunu doğurmaz.
Burada iki ayrı soru sorulmalıdır:
Birincisi: Dijital veri hukuka uygun şekilde elde edilmiş midir?
İkincisi: Elde edilen mesaj gerçekten uyuşturucu ticaretini ispatlamakta mıdır?
Bu ayrım son derece önemlidir.
WhatsApp Mesajları Tek Başına Uyuşturucu Ticaretini İspatlar mı?
Her dosya kendi delil durumuna göre değerlendirilmelidir.
Mesaj içeriklerinin açık olup olmadığı, mesajlarda uyuşturucu maddenin türünden veya miktarından bahsedilip bahsedilmediği, para alışverişi bulunup bulunmadığı, konuşmaların süreklilik gösterip göstermediği ve bunların başka delillerle desteklenip desteklenmediği önem taşıyabilir.
Örneğin telefonda:
“Akşam senden alacağım.”
şeklinde bir mesajın bulunması tek başına neyin alınacağının belirlenmesine yetmeyebilir.
Buna karşılık konuşmanın tamamında belirli bir uyuşturucu maddeden, miktardan ve bedelden açıkça söz ediliyor ve bunun yanında başka maddi deliller de bulunuyorsa değerlendirme farklılaşabilir.
Dolayısıyla yalnızca belirli kelimeler üzerinden suç vasfı belirlemek yerine konuşmanın tamamı ve dosyanın diğer delilleri birlikte değerlendirilmelidir.
Kodlu veya Şifreli Mesajlar Uyuşturucu Delili Olabilir mi?
Uyuşturucu soruşturmalarında bazen günlük hayatta farklı anlamları bulunan kelimelerin uyuşturucu ticaretinde kod olarak kullanıldığı ileri sürülebilmektedir.
Ancak bir kelimenin kolluk tarafından “kodlu uyuşturucu konuşması” olarak değerlendirilmesi, o yorumun kendiliğinden doğru olduğu anlamına gelmez.
Örneğin;
“mal”,
“ürün”,
“parça”,
“iki tane”,
“hazır mı?”,
“var mı?”
gibi ifadeler tek başlarına uyuşturucu ticaretini göstermeyebilir.
Bu kelimelerin uyuşturucu maddeyi ifade ettiğinin somut dosyadaki diğer delillerle ortaya konulması gerekir.
Savunma bakımından burada yapılması gereken önemli işlemlerden biri, mesajların yalnızca iddia makamının seçtiği bölümlerinin değil, konuşmanın bütününün incelenmesidir.
3. CMK 134 Kapsamında Telefon İncelemesi
Uyuşturucu suçunda telefon incelemesinin en önemli hukuki boyutlarından biri dijital delilin hangi usulle elde edildiğidir.
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 134. maddesi, bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve bilgisayar kütüklerinde arama, kopyalama ve elkoymaya ilişkin düzenlemeler içermektedir. Cep telefonlarından elde edilen dijital verilerin hukuka uygunluğu değerlendirilirken de somut işlemin niteliğine göre CMK hükümleri ve yüksek mahkeme içtihatları önem taşır.
Bu nedenle yalnızca:
“Telefonda mesaj bulundu.”
denilmesi yeterli değildir.
Mesajın hangi işlem sonucunda ve hangi hukuki dayanakla elde edildiğinin de incelenmesi gerekir.
Polis Telefona Bakabilir mi?
Uygulamada bu soru özellikle gözaltına alınan kişiler tarafından sıkça sorulmaktadır.
Telefonun fiziksel olarak kolluğun elinde bulunması ile telefon içerisindeki dijital verilerin adli amaçla incelenmesi aynı şey değildir.
Bu nedenle dosyada;
- elkoyma işleminin dayanağı,
- incelemeye ilişkin karar,
- kararın kapsamı,
- adli bilişim işlemleri,
- oluşturulan inceleme raporları
ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Usule aykırı biçimde elde edildiği ileri sürülen dijital veriler bakımından hukuka aykırı delil yasağı ayrıca gündeme gelebilir.
Telefon Şifresini Vermek Zorunlu mu?
Telefonuna el konulan şüphelilerin en sık sorduğu sorulardan biri de telefon şifresini kolluğa vermek zorunda olup olmadıklarıdır.
Bu konu şüphelinin susma hakkı, kendisini suçlamaya zorlanamaması ilkesi, incelemenin yöntemi ve somut soruşturmadaki işlemlerle birlikte değerlendirilmelidir.
Bu nedenle şüphelinin, özellikle ciddi bir uyuşturucu ticareti soruşturmasında, telefonuna ve dijital verilerine ilişkin işlemler sırasında sonuçlarını bilmeden beyanda bulunmak yerine müdafii ile birlikte hareket etmesi önem taşır.
Silinen WhatsApp Mesajları Bulunabilir mi?
Silinen mesajların geri getirilebilirliği kullanılan cihaz, işletim sistemi, uygulama, yedekleme sistemi, verinin üzerine yeni veri yazılıp yazılmadığı ve kullanılan adli bilişim yöntemleri gibi çok sayıda teknik faktöre bağlıdır.
Bu nedenle:
“Silinen WhatsApp mesajları kesinlikle bulunur.”
veya
“Silinen mesajlar hiçbir şekilde bulunamaz.”
şeklindeki iki ifade de fazla geneldir.
Adli bilişim incelemesinin sonucu somut cihaz ve veri yapısına göre değişebilir.
Aynı durum Telegram ve diğer mesajlaşma uygulamaları bakımından da geçerlidir.
4. Telefon İncelemesi TCK 188 Açısından Nasıl Değerlendirilir?
Uyuşturucu suçunda telefon incelemesinin asıl önemi, elde edilen dijital verilerin şüphelinin hukuki durumuna nasıl etki edeceği noktasında ortaya çıkar.
Uyuşturucu madde ticareti suçunun düzenlendiği TCK 188 kapsamında yapılan değerlendirmede yalnızca cep telefonu kayıtlarına değil, dosyadaki delillerin bütününe bakılması gerekir.
Örneğin;
ele geçirilen uyuşturucunun miktarı ve çeşitliliği, bulundurulma biçimi, paketleme şekli, hassas terazi bulunup bulunmadığı, para hareketleri, fiziki takip veya kamera kayıtları, tanık ve diğer şüpheli beyanları ile dijital veriler birlikte değerlendirilebilir.
Bu nedenle telefon inceleme raporu önemli olmakla birlikte uyuşturucu soruşturmasının tamamı değildir.
Telefonda Uyuşturucu Mesajı Çıkması Halinde Ne Olur?
Bu durumda öncelikle mesajın ne söylediği incelenmelidir.
Mesaj gerçekten uyuşturucu satışına mı ilişkindir?
Yoksa kullanmak amacıyla uyuşturucu teminine mi ilişkindir?
Mesajın diğer tarafı kimdir?
Para transferi var mıdır?
Mesajın bahsettiği işlem gerçekten gerçekleşmiş midir?
Ele geçirilen uyuşturucuyla mesaj arasında bağlantı kurulabiliyor mudur?
Bu sorular önemlidir.
Çünkü uyuşturucu kullanmak ile uyuşturucu ticareti yapmak ceza hukuku bakımından aynı değildir.
Bir kişinin uyuşturucu kullandığını veya başka bir kişiden kullanmak amacıyla madde temin etmeye çalıştığını düşündüren konuşmaların bulunması, tek başına o kişinin uyuşturucu satıcısı olduğunu göstermeyebilir.
Telefonda Hiçbir Satış Mesajı Bulunmaması Ne Anlama Gelir?
Bu durum da dosyanın bütünü içerisinde değerlendirilmelidir.
Savcılık uyuşturucu ticareti yapıldığı iddiasını ileri sürüyor ancak uzun süre kullanılan telefonda satışa, müşteri ilişkisine veya ticari organizasyona işaret eden hiçbir dijital veri bulunmuyorsa, bu husus savunmada ileri sürülebilecek önemli olgulardan biri olabilir.
Ancak telefonda mesaj bulunmaması tek başına otomatik olarak beraat sonucunu da doğurmaz.
Ceza yargılamasında bütün deliller birlikte değerlendirilir.
Telefon İnceleme Raporuna İtiraz Edilebilir mi?
Telefon inceleme raporunun dosyaya girmesi, rapordaki bütün tespitlerin tartışmasız biçimde doğru kabul edileceği anlamına gelmez.
Savunma tarafından raporun;
hukuka uygun elde edilip edilmediği, teknik olarak doğru olup olmadığı, mesajların bağlamının doğru aktarılıp aktarılmadığı, verilerin kime ait olduğu ve suçlamayla bağlantısının bulunup bulunmadığı
incelenebilir.
Gerekli durumlarda bilirkişi incelemesi veya ek inceleme talepleri de gündeme gelebilir.
Özellikle yüzlerce veya binlerce mesaj içerisinden birkaç cümlenin seçilerek dosyaya konulduğu durumlarda konuşmanın tamamının incelenmesi savunma açısından önem taşıyabilir.
El Konulan Telefon Ne Zaman Geri Alınır?
Uyuşturucu soruşturması kapsamında cep telefonuna el konulması halinde cihazın ne zaman iade edileceği dosyanın durumuna göre değişebilir.
Telefon üzerindeki gerekli incelemelerin tamamlanması ve cihazın fiziksel olarak muhafaza edilmesine artık ihtiyaç bulunmaması halinde telefonun iadesi talep edilebilir.
Telefonun uzun süre dosyada tutulmasının gerekli olup olmadığı somut olay bakımından değerlendirilmelidir.
Özellikle dijital imaj veya gerekli veriler alındıktan sonra cihazın kendisinin muhafazasının devam edip etmemesi ayrıca tartışılabilir.
Uyuşturucu Soruşturmasında Telefon İncelemesine Karşı Savunma
Uyuşturucu suçunda telefon incelemesine ilişkin savunma yalnızca:
“Bu mesaj bana ait değil.”
demekten ibaret olmamalıdır.
Dosyanın niteliğine göre şu sorular sistematik şekilde incelenmelidir:
Telefon hangi hukuki işlemle ele geçirildi?
Dijital inceleme hangi karara dayanıyor?
İncelemenin kapsamı neydi?
Mesajların tamamı dosyada mevcut mu?
Seçilen mesajlar bağlamından koparılmış mı?
Mesajların karşı tarafı tespit edilmiş mi?
Mesaj içerikleri gerçekten uyuşturucuya mı ilişkin?
Mesajlar diğer maddi delillerle destekleniyor mu?
İddia edilen satış ile banka hareketleri arasında bağlantı var mı?
Telefonda süreklilik gösteren bir ticari organizasyon ortaya konulabiliyor mu?
Bu soruların cevapları dosyanın sonucunu önemli ölçüde etkileyebilir.
Özellikle uyuşturucu ticareti suçlamalarında yalnızca dijital verilerin değil; arama, elkoyma, uyuşturucu miktarı, kriminal inceleme, parmak izi, hassas terazi, banka hareketleri ve şüpheli beyanlarının bir bütün halinde değerlendirilmesi gerekir.
Bu nedenle hakkında TCK 188 kapsamında soruşturma yürütülen kişinin dosyasının mümkün olduğunca erken aşamada bütün delilleriyle incelenmesi önemlidir.
İstanbul’da Uyuşturucu Suçunda Telefon İncelemesi ve Ceza Soruşturması
İstanbul’da uyuşturucu suçuna ilişkin yürütülen soruşturmalarda cep telefonuna el konulması ve dijital inceleme yapılması uygulamada karşılaşılabilen önemli delil toplama işlemlerindendir. Özellikle uyuşturucu madde ticareti suçlamalarında WhatsApp ve Telegram yazışmaları, telefon inceleme raporları ve diğer dijital veriler dosyadaki maddi delillerle birlikte değerlendirilebilir.
İstanbul’da uyuşturucu soruşturması kapsamında gözaltına alınan, telefonuna el konulan veya TCK 188 kapsamında hakkında işlem yapılan kişinin savunması yalnızca telefon içerisindeki mesajlara göre değerlendirilmemelidir. Arama ve elkoyma işlemleri, ele geçirilen maddenin miktarı ve bulundurulma biçimi, kriminal raporlar, banka hareketleri, diğer şüpheli beyanları ve dijital deliller bir bütün olarak incelenmelidir.
Özellikle Çağlayan İstanbul Adliyesi, Bakırköy Adliyesi ve İstanbul Anadolu Adliyesi kapsamında yürütülen uyuşturucu soruşturmalarında dosyanın soruşturmanın erken aşamasında incelenmesi; telefon incelemesinin hukuka uygunluğu ve dijital verilerin suçlamayı destekleyip desteklemediğinin belirlenmesi bakımından önem taşıyabilir.
İstanbul’da uyuşturucu suçları ve TCK 188 kapsamında yürütülen soruşturmalarda bir İstanbul uyuşturucu avukatı tarafından dosyanın değerlendirilmesinde; telefon inceleme tutanağı, dijital materyal inceleme raporları, WhatsApp yazışmaları, arama ve elkoyma kararları ile diğer delillerin birlikte ele alınması savunmanın kapsamının belirlenmesi açısından önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Uyuşturucu suçunda WhatsApp mesajları delil olur mu?
Hukuka uygun şekilde elde edilen WhatsApp mesajları delil olarak değerlendirilebilir. Ancak mesajların uyuşturucu ticaretini ispatlayıp ispatlamadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
Telefonda uyuşturucu konuşması çıkması tutuklama sebebi midir?
Mesaj içeriği soruşturmada şüpheyi destekleyen delillerden biri olarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte tutuklama kararı yalnızca tek bir mesajın bulunmasına indirgenemez; CMK’daki tutuklama koşullarının somut olayda bulunması gerekir.
WhatsApp mesajı tek başına TCK 188 için yeterli midir?
Bu konuda mesajın içeriği ve dosyadaki diğer deliller belirleyicidir. Belirsiz veya farklı anlamlara gelebilecek konuşmaların tek başına uyuşturucu ticareti olarak yorumlanması özellikle tartışılmalıdır.
Silinen mesajlar telefon incelemesinde çıkar mı?
Çıkıp çıkmayacağı cihazın ve uygulamanın teknik özellikleri ile kullanılan adli bilişim yöntemlerine bağlıdır. Her cihaz için kesin bir cevap verilemez.
Telefon şifresi verilmezse ne olur?
Bu konu şüphelinin savunma hakları ve uygulanacak adli bilişim işlemleriyle birlikte değerlendirilmelidir. Somut soruşturmada müdafi yardımı alınması önemlidir.
Telefon incelemesi ne kadar sürer?
Süre; incelemeyi yapan birimin yoğunluğu, cihazın özellikleri, veri miktarı ve incelemenin kapsamına göre değişebilir.
Telefon incelemesi bittikten sonra telefon geri alınabilir mi?
Cihazın muhafazasına artık ihtiyaç bulunmadığı düşünülüyorsa iade talebinde bulunulabilir. Karar somut dosyanın durumuna göre verilir.
Sonuç
Uyuşturucu suçunda telefon incelemesi, özellikle TCK 188 kapsamında yürütülen uyuşturucu madde ticareti soruşturmalarında önemli bir delil alanıdır. WhatsApp ve Telegram mesajları, diğer dijital kayıtlar ve telefon inceleme raporları şüpheli aleyhine veya lehine değerlendirmeye konu olabilir.
Ancak telefonda bazı mesajların bulunması kişinin otomatik olarak uyuşturucu ticareti suçundan sorumlu olduğu anlamına gelmez. Mesajların hukuka uygun şekilde elde edilmesi, gerçek anlamının belirlenmesi, bağlamının korunması ve diğer delillerle birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Bu nedenle uyuşturucu soruşturmalarında savunmanın yalnızca ele geçirilen madde üzerinden değil; telefon incelemesi, dijital deliller, arama ve elkoyma işlemleri, banka hareketleri ve diğer maddi delillerin tamamı üzerinden kurulması önem taşır.